OTHERS

ความต่างระหว่าภาษาจีนของจีนแผ่นดินใหญ่กับภาษาจีนของจีนไต้หวัน

ทั้งคนจีนในไต้หวันและคนจีนแผ่นดินใหญ่ล้วนแต่ชอบที่จะเรียกชาวต่างชาติว่า 老外ซึ่งต่างจากชาวฮ่องกงซึ่งเรียกผู้หญิงยุโรปว่า 鬼妹 และชายชาวยุโรปว่า 鬼佬ซึ่งทำให้ชาวยุโรปมักจะบ่นอยู่เสมอว่าได้รับการเหยียดหยามทางเชื้อชาติ และภาษาจีนแมนดารินที่ชาวจีนแผ่นดินใหญ่เรียกว่า 普通话 ชาวไต้หวันกลับเรียกว่า 国语 การแยกจากกันระหว่างจีนแผ่นดินใหญ่และไต้หวันตลอดครึ่งศตวรรษที่ผ่านมาจึงทำ ให้ภาษาจีนอันมีรากกำเนิดเดียวกันของชนชาติทั้งสองเกิดความต่างกันของภาษาในแต่ละพื้นที่

อย่างตอนที่ผมพึ่งไปถึงไต้หวันในตอนเย็นนั้น พอเข้าไปในห้องอาหารผมอยากได้มันฝรั่ง แต่ที่ตักเสิร์ฟมากลับเป็นถั่วลิสง ที่แท้คำว่า 土豆（มันฝรั่ง） สำหรับชาวไต้หวันหมายถึง 花生（ถั่วลิสง）ส่วนมันฝรั่ง（土豆/马铃薯) ชาวไต้หวันกลับเรียก 洋芋 นอกจากนี้คำว่า 不知道 ซึ่งหมายความว่าไม่รู้ คนไต้หวันกลับพูดว่า 不晓得 ส่วนคำว่า 秋裤ที่หมายถึงกางเกงขายาวที่ถักขึ้นเพื่อใส่ในช่วงฤดูใบไม้ร่วง พอไปอยู่ไต้หวันกลับกลายเป็น卫生裤 ซึ่งก็ไม่เข้าใจเหมือนกันว่าชาวไต้หวันใส่เพื่ออนามัยหรือว่าอย่างไรถึงได้เรียกกันอย่างนั้น

พอลองพลิกอ่าน《中央日报》พบหัวข่าวพาดว่า 国民党、行政院开会检讨。ในตอนแรกผมรู้สึกตกใจว่าพรรคคอมมิวนิสต์จีนและ行政院ดำเนินการผิดพลาดใหญ่หลวงในเรื่องอะไร ถึงขนาดต้องทำการขอโทษต่อสาธารณชน เพราะตอนที่เรียนภาษาจีนอยู่ที่ปักกิ่งนั้นคำว่า 检讨 จะแฝงไว้ซึ่งความหมายของการรู้สึกและสำนึกต่อความผิดที่ได้กระทำขึ้น ต่อมาเมื่อได้ลองสอบถามจากเพื่อนชาวไต้หวันถึงได้รู้ว่า检讨สำหรับชาวไต้หวันนั้นหมายถึง 总结（สรุป）ต่างหาก

ก่อนที่ผมจะได้ไปเมืองจีนนั้น ชาวต่างชาติล้วนจำเป็นต้องหัดพูดประโยคที่จำเป็นต้องใช้บางประโยคแน่นอนประโยคแรก ๆ ที่ต้องหัดก็คือ ห้องน้ำอยู่ไหน 厕所在哪里？ แต่พอไปถึงกลับพบว่าห้องน้ำที่เคยเรียนมากลายเป็นคำว่า 化妆室 มีทั้ง 男化妆室และ 女化妆室ในขณะที่จีนแผ่นดินใหญ่คำว่า 化妆室 หมายถึง ห้องแต่งตัวแต่งหน้าสำหรับนักแสดงซึ่งอยู่หลังเวทีแสดง ที่ไต้หวันมีอยู่โรงแรมหนึ่งห้องน้ำชายติดป้ายไว้ว่า观瀑楼ส่วนห้องน้ำหญิงใช้ป้ายว่า 听雨轩

ในประเทศจีนคำว่า 单位 เป็นคำที่มีลักษณะพิเศษในสังคม 单位 มีความหมายคลอบคลุมถึงสังคมเล็ก ๆ สังคมหนึ่ง ไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ทำงานเพียงเท่านั้น แต่ 单位 ยังคลอบคลุมไปถึงห้องพัก หรือแม้แต่โรงเลี้ยงเด็ก รวมทั้งเรื่องส่วนตัวอื่น ๆ คน ๆ หนึ่งหากโดนจัดเข้า单位 นั่นหมายถึง เรื่องราวของชีวิตประจำวันรวมถึงชะตาชีวิต ล้วนเกี่ยวข้องกับ 单位 ไปแทบทั้งสิ้น สำหรับชาวไต้หวันที่พึ่งมายังจีนแผ่นดินใหญ่ เมื่อได้ยินว่าผู้นำจีนติติงผู้ใต้บังคับบัญชาว่า 你眼里还有单位吗？(ในสายตาของเธอยังมีหน่วยงานอยู่อีกหรือไม่) ชาวไต้หวันอาจจะเข้าใจไปว่า อีกฝ่ายวัดพลาด มีตาแต่ไม่รู้หน่วยน้ำหนักหรือระยะทาง

ในขณะที่ชาวไต้หวันเวลาทักทาย ถามถึงอาชีพหรือการงาน คำสุภาพที่ใช้มักจะเป็นคำว่า 您在哪里高就呀？ชาวไต้หวันจะไม่มีคำว่า 单位 ดังนั้นไม่ว่าจะเป็นคนกวาดถนนหรือเป็นศาสตราจารย์มหาวิทยาลัย ก็ล้วนแต่高就ทั้งสิ้น นอกจากนี้ ชาวจีนแผ่นดินใหญ่เวลาเอ่ยชื่นชมใครสักคน มักจะพูดว่า 道德品质优良แต่คนไต้หวันไม่ใช้คำว่า品质อุปนิสัย แต่ใช้คำว่า质量คุณภาพแทน ซึ่งชาวจีนแผ่นดินใหญ่จะใช้กับวัตถุเท่านั้น แต่ในทางกลับกันถ้าเราพูดกับชาวไต้หวันว่า 这件外套质量太差ละก็ ชาวไต้หวันคงต้องปวดหัวแน่ที่ต้องมานั่งนึกว่าเสื้อที่ดีควรมีคุณธรรมมากน้อยแค่ไหน

ชาวจีนทำโน่นทำนี่ มักจะใช้คำว่า 搞เช่นจัดการแข่งขัน ทำความสะอาด หรือแม้แต่หาคู่ แต่ที่ไต้หวันคำ ๆ นี้ไม่สามารถใช้ตามใจได้ เพราะคำว่า搞สำหรับชาวไต้หวันแล้วมีความหมายแฝงในแง่ไม่ค่อยดีนัก หมายถึง การจัดการกับผู้หญิง หรือ หมายถึงมั่ว และที่ใช้มากที่สุดก็คือการติติง เช่น 你有没有搞错 （มั่วหรือเปล่า） ครั้งแรกที่ผมไปไต้หวัน มีอยู่ครั้งผมถามชาวบ้านว่าคุณทำงานอะไร 你搞什么工作？เล่นเอาคู่สนทนานิ่งอึ้งไปชั่วขณะก่อนที่จะหัวเราะงอหงาย เพราะคนไต้หวันจะเคยได้ยินก็แต่ว่า นายจัดการกะสาวแบบไหน ไม่เข้าใจว่าการงานนี่จะเอากันได้ยังไง

ชาวจีนมักจะเรียกภรรยาของตนว่า 爱人ส่วนคนไต้หวันจะเข้าใจว่า กิ๊ก หรือ เมียน้อย เพราะฉะนั้นพอเวลาชาวจีนแนะนำภรรยาของตนให้เพื่อนชาวไต้หวันรู้จัก คนไต้หวันเลยมักจะรู้สึกประหลาดใจว่าชาวจีนสมัยนี้จะเสรีอะไรกันจะขนาดนั้น เมียน้อยที่ปกติต้องหลบ ๆ ซ่อน ๆ กันถึงขนาดกล้าพามาแนะนำให้เพื่อน ๆ รู้จัก นอกจากนี้หากบอกว่า 下海 ซึ่งปัจจุบันหมายถึงทำธุรกิจส่วนตัว ชาวไต้หวันจะเข้าใจไปว่า ค้าเนื้อสด ไปโน่น

บรรดาภรรยาชาวไต้หวันมักจะเรียกสามีว่า 外子 ซึ่งตอนผมไปอยู่ใหม่ ๆ ไม่เข้าใจคำนี้ พาลไปถามว่า 外子เป็นลูกคนที่เท่าไหร่ของเธอ เล่นเอาชาวบ้านชาวช่องหัวเราะกันฟันฟางร่วงเป็นแถว

นอกจากนี้ชาวไต้หวันเรียกผู้หญิงผู้ชายว่า男生、女生 คนจีนแผ่นดินใหญ่เรียก男士、女士 โดยคำว่า จะหมายถึง นักเรียนชาย กับ นักเรียนหญิง ดังนั้นเมื่อเจอคนอายุ 40- 50 เรียกตัวเองว่า男生/女生 ก็มักจะอดขำไม่ได้สักที และตลอดเวลาที่ผมอยู่ไต้หวันกับปักกิ่ง ทุกครั้งที่เอาความคุ้นเคยในภาษาของแต่ละท้องถิ่นไปใช้ผิดที่ก็มักจะก่อเรื่องขำ ๆ ให้เพื่อน ๆ ได้หัวเราะกันเสมอ

ที่ไต้หวันมีเรื่องขำ ๆ เกี่ยวกับจีนตัวย่ออยู่เรื่อง ในวันสตรีแห่งชาติมีสตรีอยู่กลุ่มชูป้ายประท้วงที่เขียนว่า 反对一国两妻หนึ่งประเทศสองภรรยา เดินทางไปจนถึงหน้ารัฐสภาไต้หวัน ขอให้รัฐบาลไต้หวันจัดการกับสามีนักธุรกิจที่เลี้ยงเมียอีกคนไว้ที่จีนแผ่นดินใหญ่ ซึ่งเป็นเรื่องยอดฮิตของบรรดาสามีชาวไต้หวัน ดังนั้นเพื่อรักษาขนบธรรมเนียมครองเรือนอันดี รัฐบาลทั้งสองจึงร่วมมือกันด้วยการปั๊มตราคำว่า 淫虫ไว้บนพาสปอร์ตของสามีที่ถูกจับได้ว่าไปมีน้อยไว้ที่จีนแผ่นดินใหญ่ มีนักธุรกิจนายหนึ่งโดนประทับตรา 淫虫 ด้วยความกลัวภรรยาจะรู้ จึงได้ไปเติมคำว่า 火 เอาไว้ระหว่าคำว่า 淫虫 เมื่อกลับเข้าบ้าน ภรรยาที่รออยู่ก็ขอดูพาสปอร์ต ก็ให้สงสัยว่าทำไมถึงมีตราประทับของทางการว่า 淫火虫 ครั้นถามสามี สามีก็บอกว่าเป็นตราประทับที่ระลึกของการเข้าชมการแสดงระบำหิ่งห้อย เมื่อภรรยาซักถามมากขึ้นสามีก็ระเบิดอารมณ์พร้อมตำหนิภรรยาว่า นี่แหละโทษของการที่ไม่ยอมออกไปดูโลกภายนอก ไม่รู้รึไงว่านี่เป็นอักษรจีนแบบย่อของคำว่า 萤火虫หิ่งห้อย ไง คราวนี้หายโง่แล้วสิ（ผมเองก็ไม่รู้เหมือนกันว่าลงท้าย ภรรยาจะหายโง่หรือว่าสามีจะหัวแบะกันแน่ แหะๆๆ）